Kamuoyunda "12'nci Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Toplam 285 milletvekilinin oy kullandığı Genel Kurul oturumunda, kanun teklifi 217 kabul ve 68 ret oyuyla yasalaşarak yürürlüğe girdi. Yeni kanun, icra iflas işlemlerinden idari yargıya, noterlik hizmetlerinden hakim ve savcı yardımcılarının eğitimine kadar yargı sisteminde pek çok köklü değişikliği beraberinde getiriyor.
Miras Kalan Taşınmazların Satışında Ortaklara Öncelik
Düzenlemeyle İcra ve İflas Kanunu'nda miras kalan taşınmazların satışına yönelik önemli bir adım atılıyor. Maliklerin tamamının miras yoluyla edindiği ve üçüncü kişilerin mülkiyet hakkı bulunmayan taşınmazlarda, ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi halinde birinci açık artırma sadece malik olan mirasçılar arasında gerçekleştirilecek ve bu özel usul bir defaya mahsus uygulanacak.
Elektronik satış portalında yapılacak ilanlarda ise satış talep eden ve artırmaya katılacak alacaklıların, en geç artırma süresi bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar icra dairesine başvurması durumunda alacağının teminatı karşıladığı ölçüde teminattan muaf tutulacağı, ayrıca Hazine'nin de teminat göstermekten muaf olduğu açıkça belirtilecek.
Elektronik ortamda verilecek tekliflerin, haczedilen malın muhammen kıymetinin yüzde 50'sini geçmesi şartı aranırken, ortaklığın giderilmesi davalarında birinci artırma sadece mirasçılar arasında yapılıyorsa muhammen kıymetin yüzde 100'ünü, ikinci artırmada ise yüzde 50'sini ve rüçhanlı alacaklar ile takip masraflarını aşması gerekecek.
İhale bedelini süresi içinde yatırmayan alıcıların teminatları iade edilmeyerek satış masraflarından düşülecek ve bu kişilere teklif ettikleri bedelin yüzde 5'i oranında idari para cezası uygulanacak.
Noterlik Belgelerinde Elektronik Dönem ve Ücretsiz Denetim
Noterlik Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle denetim ve belge paylaşım süreçlerinde elektronik döneme geçiliyor. Mahkeme, sulh ceza hakimliği ve cumhuriyet başsavcılıkları tarafından noterlik evrakının aslı istendiğinde, noter belgenin onaylı bir örneğini çıkarıp kendisinde saklayacak ve aslını ilgili merciye gönderecek. İlgili mercilerin onaylı örnek talep etmesi durumunda ise noterler evrakı elektronik ortamda tarayıp güvenli elektronik imza ile imzalayarak iletecek. Bu işlemler için yevmiye numarası verilmeyecek; posta ve yol masrafları hariç olmak üzere harç, vergi veya değerli kağıt bedeli gibi hiçbir ücret alınmayacak.
Danıştay Daire Sayısının Azaltılması Ertelendi
Danıştay Kanunu'nda yapılan değişiklikle, kurumun mevcut yapısı korunarak Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine ilişkin daha önce belirlenen ve 23 Temmuz 2026'da dolacak olan süre 4 yıl süreyle, yani 23 Temmuz 2030'a kadar uzatıldı. Daire sayısının azalmayacak olması nedeniyle, boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmesi uygulaması da yine 23 Temmuz 2030'a kadar askıya alındı.
İdari Yargıda Tek Hakimle Çözülecek Davaların Sınırı Genişletildi
İdari yargı alanında ise Bölge İdare, İdare ve Vergi Mahkemelerinin yapısında gerçekleştirilen düzenlemeyle tek hakimle bakılacak davaların kapsamı genişletildi. Düzenleyici işlemlere karşı açılanlar hariç, konusu 486 bin Türk lirasını aşmayan idari işlemler ile tam yargı ve vergi davaları idare veya vergi mahkemesi hakimlerinden biri tarafından çözüme kavuşturulacak. Ayrıca öğrencilere yönelik okuldan uzaklaştırma ve ilişik kesme dışındaki disiplin cezaları, sınıf geçme, not tespiti, yurt, kredi ve burs işlemleri ile kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman, izin davaları ve uyarma cezaları da tek hakim tarafından karara bağlanacak.
İstinaf ve Temyiz Süreçlerinde Yeni Esaslar
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda (İYUK) yapılan değişikliklerle yargılama usulleri ve temyiz sınırları yeniden belirleniyor. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını hukuka uygun bulmakla birlikte gerekçesini hatalı veya eksik bulursa, gerekçeyi değiştirerek istinaf başvurusunu reddedebilecek. Yetkisiz mahkeme, eksik hasım ve savunma hakkı ihlali gibi usule ilişkin ağır hataların tespiti halinde, bölge idare mahkemesi kararı kaldırarak dosyayı kesin olarak ilk derece mahkemesine gönderecek. Konusu 270 bin lira ile 920 bin lira arasında kalan ve istinafta kaldırma kararı üzerine yeniden karar verilen davaların temyiz edilebilmesine yönelik hüküm yürürlükten kaldırılırken, istinaf incelemesinde ilk derece mahkemesi ile bölge idare mahkemesi kararları arasındaki parasal farkın 2026 yılı itibarıyla 55 bin lirayı geçmemesi durumunda da temyiz yoluna başvurulamayacak.
Hakim ve Savcı Yardımcılarına Kapsamlı Eğitim
Hakimler ve Savcılar Kanunu'nda Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda yapılan düzenlemeyle hakim ve savcı yardımcılarının eğitim süreçleri netleştirildi. Yardımcılara; Anayasa hukuku, insan hakları, ceza, özel hukuk, idare ve vergi hukuku gibi temel alanların yanı sıra duruşma yönetimi, karar yazımı ve kişisel gelişim konularında Türkiye Adalet Akademisinde kapsamlı eğitim verilecek. Eğitim sonu yazılı sınavları 100 tam puan üzerinden değerlendirilecek ve sözlü sınavlarda adayların mesleki yeterliliği, temsil kabiliyeti ile Türkçe kullanım becerisi ölçülecek. Ayrıca hakimlik ve savcılık mesleğinin hukuki bilgisiyle çözülmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvuran yargı mensuplarına uyarma cezası verilmesi karara bağlandı.
Adli Tıp Kurumunda Atama Şartları Güncellendi
Son olarak, Adli Tıp Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle, ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanabilmek için tıp veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesi ya da alanında doktora derecesine sahip olma şartı getirilirken, ilgili başkan ve üyelerin görev süreleri 4 yıl olarak belirlendi.