Şeftali, yazın en beğenilen meyvelerinden biridir. Fakat birçok insan kabuklarını ve çekirdeklerini faydalarını bilmeden çöpe atıyor. Halbuki bu kısımlar da nefis bir lezzet veriyor. Şeftali kabukları ve çekirdekleri, şeftali kadar sağlıklı olan kısımlarıdır. Şeftali kabukları ve çekirdekleri, vücuda çok yararlı vitamin, mineral, antioksidan ve lif kaynağıdır. Bu yüzden şeftali kabuklarını ve çekirdeklerini çöpe atmak yerine, onları nasıl leziz bir şekilde değerlendirebileceğinizi keşfedin.
Şeftali, ilk olarak yetiştirildiği ve ekildiği Kunlun Dağları’nın kuzey yamaçları ve Tarim Havzası arasındaki Kuzeybatı Çin bölgesine özgü, yapraklarını döken bir ağaçtır.En bilinen “şeftali” ve parlak kabuklu çeşidi “nektarin” olmak üzere çeşitli özelliklere sahip lezzetli sulu meyveleri vardır. Bazı çeşitleri çok sulu ve tatlıdır.
Şeftali, gülgiller (Rosaceae) familyasına ait bir yaz meyvesidir. Şeftali uzun ömür ve ölümsüzlük sembolüdür.
“Persika” ismi, Avrupa’ya getirildiği Pers (bugünkü İran)'da yaygın olarak yetiştirilmesine işaret eder. Gülgiller familyasında yer alan kiraz, kayısı, badem ve erik’i kapsayan Prunus cinsi içindedir. Şeftali, badem ile birlikte “Amygdalus” alt cinsinde sınıflandırılır ve diğer alt türlere göre oluklu tohum çekirdeğiyle ayrılır. Yakın akrabaları olduğu için, şeftali çekirdeğinin tadı bademe çok benzer ve şeftali çekirdekleri, marzipan‘ın persipan adlı ucuz türünü yapmak için sık kullanılır.
Şeftali ve nektarin aynı tür olmasına rağmen ticari olarak farklı meyveler olarak görülürler.
Nektarin kabuğu, şeftali kabuğunun sahip olduğu tüylere (meyve kabuğu trikomlar) sahip değildir; tek bir gen (MYB25) mutasyonunun ikisi arasındaki farkı oluşturduğu düşünülür.
2018’de Çin dünya toplam şeftali ve nektarin üretiminin %62’sini gerçekleştirdi.
Ilık iklimi seven bir bitkidir. Genelde 30 yıl yaşar. Türkiye’de en çok Bursa ve Akdeniz bölgelerinde yetiştirilir. Meyvesi taze olarak yenildiği gibi suyu sıkılarak meyve suyu yapılır. Bu meyvenin ekonomik değeri yüksektir ve çok tüketilir. Ağaç boyu genellikle 2 ve 2.5 metre olup yaz mevsiminde meyve verir. Dona karşı dayanıklı değildir. Ağacı kaplayan yaprakları, sapında 2-5 adet balozu bezi olan kenarları dişli, yeşil renkli ve ok ucu şeklindedir. İlkbaharda erken ve yaprağından önce açan pembe renkli çiçekleri yabani güle benzer. Çeşitlerine göre Haziran’dan Eylül ayına kadar olgunlaşan şeftali meyvelerinin pek çok çeşidi (Türkiye’de yaklaşık 64 çeşit) vardır.
Şeftali çekirdeği, kabuğu yakacak olarak kullanılabilir ayrıca bazı fiziksel işlemlerden sonra çekirdeğin içindeki tanecik hayvan yemi olarak da kullanılabilir. Şeftali çekirdeğinin kabuğu yakacak olarak kül oranı az ve kükürt oranı düşük bir temiz enerji kaynağıdır. Fırınlarda, seralarda, hamamlarda, kalorifer sistemlerinde, tavuk çiftliklerinde kullanılabilen alternatif bir enerji kaynağıdır. Şeftali çekirdeği gibi ürünler biyokütle olarak adlandırılan sıvı ve gaz yakıtların dışında bırakılan yenilenebilir bir enerji kaynağı olarak küresel ısınma, kirlilik, doğal kaynakların azalması gibi nedenlerden dolayı önerilmektedir.
Şeftali kabuklarını ve çekirdeklerini sakın çöpe atmayın! Faydasını duyunca şaşıracaksınız
Şeftali kabukları ve çekirdekleri, şeftalinin en sağlıklı kısımlarıdır. Şeftali kabukları ve çekirdekleri, vücuda çok yararlı vitamin, mineral, antioksidan ve lif kaynağıdır. Şeftali kabukları ve çekirdeklerinin sağlığa faydaları oldukca fazladır.
Şeftali kabukları ve çekirdeklerinin sağlığa faydası nelerdir?
Şeftali kabukları ve çekirdekleri, kanserle savaşan ve bağışıklık sistemini güçlendiren bileşikler içerirler. Bu bileşikler, kanser hücrelerinin büyümesini ve yayılmasını engellerler.
Şeftali kabukları ve çekirdekleri, ağız sağlığı için faydalıdır. Şeftali kabukları ve çekirdekleri, diş eti iltihabını önleyen, diş ağrılarını azaltan ve ağız kokusunu gideren antiseptik özelliklere sahiptirler.
Şeftali kabukları ve çekirdekleri, sindirim sistemini düzenlerler. Şeftali kabukları ve çekirdekleri, lif açısından zengindirler. Lif, sindirim sistemini temizler, kabızlığı önler ve karın ağrılarını hafifletir .
Şeftali kabukları ve çekirdekleri, kalp sağlığına iyi gelirler. Şeftali kabukları ve çekirdekleri, potasyum gibi mineraller içerirler. Potasyum, kan basıncını düşürür, kolesterol seviyesini dengeler ve kalp ritmini sağlar .
Şeftali kabukları ve çekirdekleri, cilt sağlığını korurlar. Şeftali kabukları ve çekirdekleri, C vitamini gibi vitaminler içerirler. C vitamini, cildi nemlendirir, sivilce ve lekeleri azaltır ve cilt yaşlanmasını geciktirir.
Şeftali, sağlığa çok faydalı besinler içeren yazın en sevilen meyvelerinden biridir. Hem lezzetli hem de sulu olan şeftali, lif açısından zengin bir meyvedir ve doyurucudur. Birçok vitamin ve mineral de barındırır. Pastalara ve kurabiyelere çok yakışır. Fakat kabuklarını ve çekirdeklerini atık olarak görürüz. Oysa şeftali kabuğu ve çekirdeği ile sirke yapmak mümkündür.
Şeftali sirkesi nasıl yapılır?
Şeftali sirkesi tarifi, şeftali kabukları ve çekirdekleri ile kolayca yapabileceğiniz bir sirke çeşididir. Şeftali sirkesi, sağlığa pek çok fayda sağlayan bir içecektir. Şeftali sirkesi yapmak için ihtiyacınız olan malzemeler şunlardır:
-
Şeftali kabukları ve çekirdekleri (yaklaşık 1 kg)
-
Sirke (yaklaşık 2 litre)
-
Orta boy cam kavanoz
Şeftali sirkesi yapılışı
-
Şeftalileri yıkayın ve kabuklarını soyun. Kabukları ve çekirdekleri bir kenara ayırın. Şeftalileri istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
-
Şeftali kabukları ve çekirdeklerini cam kavanoza doldurun. Üzerine sirkeyi dökün. Kavanozun ağzını temiz bir bezle kapatın.
-
Kavanozu serin, kuru ve karanlık bir yerde en az 10 gün bekletin. Her gün kavanozu tahta bir kaşıkla karıştırın.
-
10 gün sonra sirkeyi süzün ve şişelere aktarın. Sirkenizi serin ve karanlık bir yerde saklayabilirsiniz.
Şeftali sirkesinin faydaları nelerdir?
Şeftali sirkesi, şeftalinin içerdiği vitamin, mineral, antioksidan ve lif gibi besin öğelerini barındırır. Bu sayede şeftali sirkesi, tam bir şifa kaynağıdır. Şeftali sirkesi'nin faydaları arasında;
-
İdrar söktürür, ödem atar, böbrek sağlığını korur.
-
Sindirimi kolaylaştırır, kabızlığı önler, karaciğer ve safra kesesi sağlığını destekler.
-
Kalp sağlığını iyileştirir, kan basıncını düşürür, kanı temizler.
-
Cilt sağlığını geliştirir, cildi nemlendirir, sivilce ve lekeleri azaltır, cilt yaşlanmasını geciktirir.
-
Bağışıklık sistemini güçlendirir, kansere karşı korur, mevsimsel hastalıklara karşı vücudu dirençli kılar.
-
Sakinleştirir, rahatlatır, uyku kalitesini arttırır.
-
Saç sağlığını korur, saç kepeğini önler, saçlara parlaklık verir.
-
Eklem ağrılarını hafifletir, ayak kokusunu giderir, ayak mantarlarına iyi gelir.
-
Ayrıca şeftali sirkesini salatalarınıza veya içeceklerinize ekleyerek de tüketebilirsiniz.
Şeftali sirkesi soslu mevsim salata tarifi
Malzemeler:
-
Taze karışık yeşillikler (marul, roka, ıspanak, vs.)
-
Kiraz domates veya cherry domates (yarım veya bütün)
-
Salatalık (dilimlenmiş)
-
Kırmızı soğan (ince dilimlenmiş)
-
Dilimlenmiş salam veya hindi jambonu (isteğe bağlı)
-
Taze nane yaprakları
-
3 yemek kaşığı zeytinyağı
-
2 yemek kaşığı şeftali sirkesi
-
1 tatlı kaşığı bal veya akçaağaç şurubu
-
Yarım çay kaşığı tuz
-
Taze çekilmiş karabiber
Yapılışı:
-
Taze yeşillikleri yıkayın ve süzün. Büyük bir salata kasesine koyun.
-
Kiraz domatesleri yıkayın ve yarıya kesin veya bütün bırakın. Salatalığınızı dilimleyin.
-
Kırmızı soğanı ince halkalar halinde kesin.
-
Dilimlenmiş salam veya hindi jambonunu kullanmak isterseniz, salatanın üzerine serpin.
-
Taze nane yapraklarını salataya ekleyin.
-
Sos için zeytinyağı, şeftali sirkesi, bal veya akçaağaç şurubu, tuz ve karabiberi bir kasede iyice karıştırın.
-
Sosu salatanın üzerine gezdirin ve iyice harmanlayın.
Şeftali sirkesi soslu mevsim salata tarifi hazır. Afiyet olsun!
Şeftali sirkesi sosu nasıl yapılır?
Bir kaseye zeytinyağı, şeftali sirkesi, bal veya akçaağaç şurubu, tuz ve taze çekilmiş karabiber koyun. Sosunuz pürüzsüz bir kıvam alana kadar çırpın.
Salatanın üzerine sosunuzu dökün. İsterseniz önce az bir miktar döküp harmanlayın, sonra gerektiği kadar daha fazla ilave edin.
Sosun her yere eşit şekilde dağıldığından emin olun.
Salatanızı iyice karıştırın, böylece sos malzemelerin hepsini sarın.
Şeftali sirkesi soslu mevsim salatasını soğuk olarak yiyebilirsiniz. Arzuya göre üzerini taze nane yapraklarıyla dekore edebilirsiniz. Yanına taze ekmek veya çıtır lavaş alarak hafif ve nefis bir öğün hazırlayabilirsiniz.
Afiyet olsun!