7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki Kahramanmaraş depremi ve 20 Şubat’ta Hatay’ın Defne ile Samanpazarı ilçelerinde yaşanan depremin etkisi sürerken, vatandaşlar şimdi de deniz çekilmesi korkusu yaşamaya başladı. Bizde sizlere Denizden su taşması neden olur? Deniz taşması neyin habercisi? Deniz taşması halinde alınabilecek önlemler neler? Sorularının cevaplarını haberimizde derledik...
Denizden su taşması neden olur?
Denizden su taşması, genellikle kıyı taşkını olarak adlandırılan bir olaydır. Kıyı taşkını, normalde kuru halde bulunan yüzeyin deniz suyu ile sular altında kalmasıyla meydana gelir. Kıyı taşkınlarının nedenleri arasında şunlar sayılabilir:
Deprem: Deprem, deniz tabanının bir kısmının yükselmesine veya alçalmasına sebep olabilir. Bu durumda su kütlesi, yer değiştiren su miktarı kadar ilk dalgayı oluşturduktan sonra karaya doğru ilerler. Kıyının derinliği ve yapısına bağlı olarak dalganın tırmanma yüksekliği değişir. Depremden sonra tsunami oluşması için fayın düşeyde hareket etmesi gerekir.
Fırtına: Fırtına, rüzgarın etkisiyle deniz yüzeyinde dalgalanmalar oluşturur. Bu dalgalanmalar, kıyıya yaklaştıkça yükselir ve kıyı şeridini aşabilir. Fırtına sırasında hava basıncının düşmesi de deniz seviyesinin yükselmesine katkıda bulunur. Fırtınadan kaynaklanan kıyı taşkınları genellikle kısa sürelidir.
Gelgit: Gelgit, Ay ve Güneş’in yerçekimi kuvvetlerinin etkisiyle deniz seviyesinin düzenli olarak yükselip alçalmasıdır. Gelgit olayı, kıyı şeridinin şekline, deniz tabanının yapısına ve yerel rüzgarlara bağlı olarak değişkenlik gösterir. Gelgitin en yüksek olduğu zamanlarda, deniz seviyesi normalden daha fazla yükselir ve kıyı taşkınına sebep olabilir.
Deniz taşması neyin habercisi?
Deniz taşması, değişik sebeplerle oluşabilen bir doğa olayıdır. Deniz taşması, deniz tabanında meydana gelen deprem, volkanik patlama, taban çökmesi veya zemin kayması gibi olaylar sonucunda denize geçen enerjinin uzun süreli büyük deniz dalgaları oluşturmasıdır.
Deniz taşması, aynı zamanda tsunami olarak da bilinir ve Japonca’da “liman dalgası” anlamına gelir. Deniz taşması, kıyılarda büyük hasara ve can kaybına yol açabilir. Deniz taşması, selden korunmak için bazı önlemler alınmasını gerektirir.
Deniz taşması halinde alınabilecek önlemler neler?
- Deniz kıyısında yerleşim yeri seçilirken; tsunami riskini de değerlendirerek seçim yapmak atılacak ilk adımdır.
- Yanlış bilinenin aksine küçük bir depremde bile Tsunami olabilir. Bu risk gerçekleştiğinde Hemen yüksek yerlere doğru gidilmelidir.
- Deniz yanında yüksek bir yamaç varsa hemen yüksek yerlere doğru gidilmelidir.
- Tsunami’nin ilk dalgası geldikten sonra rehavete kapılınmamalıdır. Bazen ikinci dalga ilk dalgadan daha büyük olabilir.
- Tsunaminin deniz kıyısına ilk gelişi su düzeyinin anormal biçimde (depremin büyüklüğüne, oluş şekline ve türüne ve deniz durumuna göre yaklaşık 10-15 dakika içerisinde) yükselmesi ya da çökmesiyle kendini belli eder. Tsunaminin bu öncü zayıf ilk dalgası, arkasından gelecek olan iki ya da üç kuvvetli dalganın habercisidir.
- Bu durumda yapılacak tek şey; kıyıdan uzaklaşmaktır. Deniz içerisinde seyir halinde bulunanlar ise kıyıdan uzaklara, derin sulara giderek dalganın kendilerine ve deniz taşıtına vereceği zararı azaltabilir hatta önleyebilir. Deniz kıyısında olanların ise, denizden uzaklara ve yükseklere gitmeleri gerekmektedir.
