Hafta sonunu ya da yoğun iş günlerinin ardından gelen akşamları televizyon karşısında dizi izleyerek veya sosyal medyada akış kaydırarak geçiren pek çok kişi, yeni güne yine yorgun başlıyor. Görünüşte "hiçbir şey yapmıyor" ve dinleniyor gibi hissettiren bu alışkanlıkların aslında beyin ve sinir sistemi üzerinde tam bir fırtına kopardığı ortaya çıktı.
Yaşam Tarzı Tıbbı Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Hande Namal Türkyılmaz, bu durumun tıpta "Sahte Dinlenme (Just Rest)" olarak tanımlandığını belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu: "Ekran karşısında geçirilen saatler kişiye zaman zaman hiçbir şey yapmıyorum hissi verse de zihinsel ve biyolojik açıdan beyin, sürekli yeni uyaranlarla karşılaşmaya devam ediyor.
Sosyal medya akışı, kısa videolar ve aralıksız dizi izleme alışkanlıkları; beynin sürekli yeni bilgi işlemesine, sık dopamin uyarılarına ve mavi ışığa maruz kalmasına yol açıyor. Bu süreç, vücudun stres anlarında devreye giren sempatik sinir sisteminin aktif kalmasını ve 'savaş ya da kaç' tepkisinin devam etmesini beraberinde getiriyor."
Fiziksel olarak koltukta uzanıyor olmanın sinir sistemini toparlamaya yetmediğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Türkyılmaz, gerçek dinlenmenin pasif değil, aktif bir süreç olduğunu ve sinir sistemine bilinçli bir "güvendeyiz" sinyali göndermeyi gerektirdiğini ifade etti. Bilimsel çalışmalar da sinir sisteminin "dinlen ve sindir" (parasempatik) moda geçebilmesi için yoğun uyaranlardan uzaklaşmaya ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.
Sürdürülebilir bir yaşam için çalışma ve beslenme alışkanlıklarının yanı sıra dinlenme alışkanlıklarının da baştan aşağı gözden geçirilmesi gerektiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Hande Namal Türkyılmaz, "Bugün ne izlesem?" yerine "Bugün sinir sistemini gerçekten nasıl dinlendirebilirim?" sorusunun sorulmasını tavsiye ederek şu 3 önemli öneride bulunuyor:
Duyusal Detoks (Sensörleri Kapatın): Doğada ya da açık havada yürümek, zihnin dopamin arayışını keser ve stres hormonu kortizolü hızla düşürür. Ekran yerine gökyüzünün kontrastına bakmak sirkadiyen ritmi şifalandırır.
Üretin ve Yavaşlayın: Toprakla uğraşmak, mutfakta sakince yeni bir tarif denemek veya el işleriyle ilgilenmek...
Hiçbir sonuca odaklanmadan sadece süreci yaşamak elleri çalıştırırken zihni parasempatik moda geçirir. Sadece durun. Bir şey dinlemeden, izlemeden, tüketmeden öylece camdan dışarı bakın. Beynimizin anıları işlemek ve kendi "çöpünü çıkarmak" için bu sessizliğe ihtiyacı vardır.
