Manisa Celal Bayar Üniversitesi (MCBÜ) Alaşehir Meslek Yüksekokulu öncülüğünde yürütülen araştırmayla, Türkiye'nin önemli üzüm çeşitleri arasında yer alan Sultani Çekirdeksiz ve Alaşehir ekotipi Red Globe'un genetik yapısına ilişkin önemli veriler bilim dünyasına kazandırıldı.
MCBÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğünün 2023-036 numaralı proje kapsamında desteklediği çalışmada, iki üzüm çeşidinin tüm genom dizilemesi gerçekleştirildi. Elde edilen veriler, uluslararası NCBI GenBank veri tabanına yüklenerek bilim insanlarının kullanımına sunuldu. Araştırma, PRJNA1175541 numaralı BioProject kaydıyla uluslararası veri tabanında yerini aldı.
Araştırma ekibinde MCBÜ akademisyenleri yer aldı
Araştırmanın yürütücülüğünü MCBÜ Alaşehir Meslek Yüksekokulu Dr. Öğr. Üyesi Emine Dilşat Yeğenoğlu üstlendi. Çalışmada Öğretim Görevlisi Tevfik Hasan Can, Dr. Öğr. Üyesi Ummahan Öz, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Bölümünden Doç. Dr. Murat Afşar ve Tütün Eksperliği Yüksekokulundan Prof. Dr. Meltem Sesli görev aldı.
Proje yürütücüsü Dr. Öğr. Üyesi Emine Dilşat Yeğenoğlu, elde edilen genetik verilerin iki üzüm çeşidinin yapısının daha ayrıntılı incelenmesine ve gelecekte yeni bilimsel araştırmalar yapılmasına katkı sağlayacağını belirtti.
Yeğenoğlu, çalışma kapsamında genom dizilemesinin tamamlandığını ve verilerin uluslararası erişime açıldığını ifade ederek, bu sayede araştırmacılar için önemli bir bilimsel kaynak oluşturulduğunu kaydetti.
Hedef daha dayanıklı ve kaliteli üzüm çeşitleri
Araştırmanın, Manisa ve çevresinde önemli bir ekonomik değere sahip olan bağcılığın geliştirilmesine yönelik çalışmalara da katkı sağlaması bekleniyor.
Kuru üzüm üretimi ve ihracatında öne çıkan Sultani Çekirdeksiz ile bölgedeki yetiştiriciliği ve ekonomik değeriyle dikkat çeken Red Globe'un genetik yapısının daha iyi anlaşılması; verim, kalite, kuraklık stresine dayanıklılık ve çevresel koşullara uyum konularında yapılacak araştırmalar için yeni olanaklar sunabilecek.
Özellikle hastalıklara daha dayanıklı, su kısıtına karşı daha toleranslı ve kalite özellikleri geliştirilmiş üzüm çeşitlerinin ıslahına yönelik çalışmalarda bu verilerden yararlanılabileceği değerlendiriliyor. Red Globe yetiştiriciliğinde karşılaşılan renklenme ve tane çatlaması gibi sorunların genetik açıdan araştırılması da çalışmanın sağlayabileceği katkılar arasında gösteriliyor.
Yeni üzüm çeşidi için ek çalışmalar gerekiyor
Araştırma sonucunda elde edilen genom verilerinin doğrudan yeni bir üzüm çeşidi ortaya çıkarmadığı, bu hedefe ulaşılabilmesi için ek bilimsel araştırmalara ve saha denemelerine ihtiyaç duyulduğu vurgulandı.
Araştırma ekibinin, elde edilen genom verilerinin ayrıntılı analizine yönelik bilimsel makale çalışmalarını sürdürdüğü bildirildi. Çalışmanın, gelecekte Manisa bağcılığında verim ve kaliteyi artırmaya yönelik araştırmalara bilimsel altyapı sağlaması hedefleniyor.
