Türkiye tarımının en stratejik kollarından biri olan zeytin ve zeytinyağında 2026/27 sezonu için tüm zamanların rekoru beklenirken, sektörün içindeki ekonomik uçurum alarm veriyor. Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Başkanı Dr. Mustafa Tan, rekor beklentisinin yarattığı coşkunun artan maliyetler ve düşük alım fiyatları nedeniyle yerini endişeye bıraktığını açıkladı.

Sezon verilerini değerlendiren Dr. Mustafa Tan, 2026/27 sezonunda zeytin rekoltesinin 4 milyon 30 bin tona ulaşarak tüm zamanların rekorunu kıracağını öngördü. Bu rekoltenin 1 milyon 163 bin tonunun sofralık zeytine ayrılacağını, geri kalan yağlık zeytinden ise 588 bin ton zeytinyağı elde edileceğini belirten Tan; bu rakamlarla Türkiye'nin zeytinyağında İspanya'nın ardından dünya ikinciliğine, sofralık zeytinde ise dünya birinciliğine yükseleceğini vurguladı.

Ancak bu tablonun sahada karşılık bulmadığını belirten Tan, maliyetler ile alım fiyatları arasındaki uçuruma dikkati çekti. Bir kilogram zeytinin ortalama üretim maliyetinin 50 ila 70 lira, zeytinyağının ise 240 ila 280 lira bandında olduğunu belirten Tan, piyasadaki alım fiyatlarının sıradan zeytin için 20-35 lira, zeytinyağı için ise 170-200 lira seviyelerinde kaldığını kaydetti.

Mevcut piyasa şartlarının üretimi tehdit ettiğini belirten Dr. Tan, yere dökülen yaklaşık yüzde 30-40 oranındaki dip zeytininin ve engebeli arazilerdeki maliyetli ağaçlardaki ürünlerin toplanamama riski taşıdığını ifade etti. Normalde 1/5 olması gereken zeytinyağı randımanının bu sezon 1/6-10 arasında gerçekleşmesinin rekolteyi aşağı çekeceğini belirten Tan, toplanamayan ürünlerin bırakılması halinde tablonun tersine döneceği ve "yok yılı" etkisi yaratacağı uyarısında bulundu.

Risklerin fırsata dönüştürülmesi, iç tüketimin artırılması ve ülkeye döviz girdisi sağlanması amacıyla acil önlem planı açıklayan UZZK Başkanı Dr. Mustafa Tan, şu çözüm önerilerini sıraladı:

  • Prim Desteği: AB müktesebatına uyum çerçevesinde zeytinyağına kg başına ~1 avro, sofralık zeytine 20 sent/avro fark ödemesi yapılması.

  • İhracat İadesi: İhracatçılara dökme, fason ve ambalajlı ürün satışları için ton başına 100, 300 ve 750 dolara kadar iade sağlanması.

  • Stoklama Regülasyonu: İspanya örneğinde olduğu gibi, fiyatların maliyet altına düşmesi durumunda kooperatifler aracılığıyla stoklama yardımı yapılması.

  • Kontenjan Artışı: AB ile yapılan taviz anlaşmalarında Türkiye'nin gümrüksüz ihracat kontenjanının (mevcut 100 ton), Tunus'a uygulanan 56 bin 400 ton seviyesine çıkarılması.

  • Dış Ticaret Mekanizmaları: Türki Cumhuriyetler başta olmak üzere güçlü ticari ilişkilerin bulunduğu ülkelere devlet eliyle zeytinyağı satışı veya takas (mal değişimi) mekanizmalarının işletilmesi.

    Emin Özarı’ndan dikkat çeken çıkış: '10 milyon gelir 9.5 milyon masraf'
    Emin Özarı’ndan dikkat çeken çıkış: '10 milyon gelir 9.5 milyon masraf'
    İçeriği Görüntüle
  • İç Tüketim Hamlesi: İç tüketimi artırmak amacıyla zeytinyağı ve sofralık zeytinin faydalarını anlatan kamu spotlarının hazırlanması.

Kaynak: İHA