Manisa’nın Demirci ilçesinde doğal olarak yetişen çitlembik, kırsal mahallelerde yaşayan kadınlar için önemli bir gelir kaynağı olmayı sürdürüyor. Eylül ayıyla birlikte toplanmaya başlanan çitlembikler, yıkama ve kurutma işlemlerinin ardından satışa hazırlanıyor. İlçede her yıl yaklaşık 450 ton toplanan ürün, İstanbul, Ankara, Gaziantep ve Bursa’daki ilaç ve kozmetik firmalarına gönderiliyor.
Demirci’yi çevreleyen yayla ve kırsal alanlarda yetişen çitlembik, yörede hatmi çiçeği, kekik ve papatyanın yanı sıra öne çıkan doğal ürünler arasında bulunuyor. Yaklaşık 40 mahallede gerçekleştirilen hasatta kadınlar, sabahın erken saatlerinde kovalarıyla dağlara çıkarak dik yamaçlarda çitlembik topluyor. Çuvallarla evlerine taşıdıkları ürünleri işleyerek satışa hazır hale getiriyor.
Kazanlarda yıkanıp güneşte kurutuluyor
Toplanan çitlembikler, yapraklarından ve kırmızı tanelerinden ayrılması için su dolu kazanlarda yıkanıyor. Temizlenen ürünler daha sonra güneşe serilerek kurutuluyor. Kurutma işleminin ardından çitlembiklerin bir bölümü çerez olarak tüketilirken, bir bölümü de yağının çıkarılması ve sanayide kullanılması amacıyla satılıyor.
78 yaşındaki Zeynep Nine yıllardır çitlembik topluyor
Çocukluğundan bu yana çitlembik topladığını belirten 78 yaşındaki çiftçi Zeynep Sönmez, geçmişte ailesiyle birlikte topladıkları ürünlerin yağını çıkararak kendi ihtiyaçları için kullandıklarını anlattı.
Çitlembik toplama ve işleme sürecini anlatan Sönmez, “Biz çocukluğumuzdan beri annemle, yengemle dağlara giderdik. Sıyırır getirirdik. Çöplerini yıkayıp kurutur, öğüterek yağını çıkarırdık. Ekim ayı girmeden yetişmeye başlıyor. Yeşilini toplayıp eve getiriyoruz. Kazanı suyla doldurup üstüne çıkanları alıyoruz. Altın yeşilini süzüp çuvala koyuyoruz, serip kurutup satıyoruz. Eskiden yağını çıkarıp kendimiz yiyorduk, şimdi her şey bol olduğu için kendimiz yemeyip satıyoruz” dedi.
Kadınlar aile bütçelerine destek oluyor
Demirci’nin Rahmanlar Mahallesi’nde yaşayan Havana Sönmez de çitlembik hasadının kadınlar için önemli bir gelir kapısı olduğunu söyledi. Sonbaharın gelmesiyle kadınların bir araya gelerek dağlardan çitlembik topladığını belirten Sönmez, ürünün kurutulduktan sonra satıldığını veya yağının çıkarıldığını ifade etti.
Çitlembiğin yörede hem çerez olarak tüketildiğini hem de yemeklerde kullanıldığını dile getiren Sönmez, “Güz geldiği zaman kadınlar toplanıp gidip topluyoruz. Süzüp, kurutup kimisi yağını yaptırıyor, kimisi satıyor. Kadınlarımız ailelerine destek oluyor. Kurutup çerez olarak da yiyoruz, yağını çıkartıp ekmek kızartarak yemeklere katıyoruz. Yakmadan yenirse şifa niyetine tüketiliyor. Astıma yararlı olduğu, mide rahatsızlıklarına iyi geldiği ve hazımsızlığı giderdiği söyleniyor” diye konuştu.
Demirci’de her yıl tekrarlanan çitlembik hasadı, bir yandan bölgenin doğal ürünlerinin ekonomiye kazandırılmasını sağlarken diğer yandan kırsalda yaşayan kadınların aile bütçelerine katkıda bulunmasına imkan tanıyor.
