Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda güvenliğini artırmak ve tüketiciyi yanıltıcı uygulamaların önüne geçmek amacıyla "Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği"ni yenileyerek Resmî Gazete’de yayımladı. Reyonlardaki kıymadan restorandaki dönere, ambalaj üzerindeki ifadelerden market broşürlerine kadar geniş bir yelpazede köklü değişiklikler devreye girdi.
Hazır Kıyma Reyondan Kalkıyor, Türlerin Karıştırılmasına Sınır Geliyor
Yeni dönemde kasap ve market reyonlarında hazır çekilmiş kıyma veya önceden hazırlanmış et karışımları bulundurulamayacak. İşletmeler, kıymayı yalnızca tüketicinin gözü önünde ve anlık talebi üzerine çekecek. Perakende noktalarında günlük olarak sadece pişmemiş köfte ile Kilis tava ve kâğıt kebabı gibi geleneksel lezzetlerin hazırlanıp satılmasına izin verilecek.
Kırmızı et ile kanatlı etinin birbirine karıştırılması temel kural olarak yasaklanırken, yalnızca üretim teknolojisinin zorunlu kıldığı durumlar için kanatlı ürünlerine küçükbaş veya büyükbaş eti/yağı eklenebilecek. Mekanik ayrılmış kırmızı et kullanımı tümüyle tarihe karışırken, mekanik ayrılmış kanatlı eti sadece belirlenen kalsiyum limitlerine uyulması şartıyla sosis ve salam gibi emülsifiye ürünlerde kullanılabilecek. Öte yandan kanatlı kıyması ve bundan yapılan karışımların piyasaya taze olarak sunulması engellenecek; bu ürünler sadece dondurulmuş biçimde reyonlarda yer alabilecek.
Döner Sınıflandırıldı: Yaprak, Kıyma ve Yaprak-Kıyma
Döner sektöründe ise ezber bozan bir sınıflandırmaya gidiliyor. Ürünler yaprak, kıyma ve yaprak-kıyma olarak üç ayrı kategoriye ayrılıyor. Yaprak döner sadece dilimlenmiş etten oluşacak, kıyma dönerde en az yüzde 10 yaprak et, yaprak-kıyma dönerde ise en az yüzde 60 yaprak et kullanımı şart koşulacak. Son dönemde yaygınlaşan fıstıklı veya peynirli döner çeşitleri ile diyet lifi kullanımı tamamen yasaklanırken, pişirilmek üzere tezgaha takılan çiğ dönerin raf ömrü 12 saatle sınırlandırılacak.
Etiketlerde "%100" İfadesi Yasaklandı
Tüketicinin en çok karşılaştığı etiket aldatmacalarına da neşter vuruluyor. Marka adları dahil olmak üzere ambalajlarda, reklam panolarında ve market kataloglarında yer alan "%100 Dana Eti" veya "%100 Göğüs Eti" gibi algı oluşturan ifadeler ile logoların kullanımı kaldırılıyor. Ürün ambalajlarında kullanılan hayvan türünün açıkça yazılması, dondurulmuş gıdalarda "Çözündürüldükten sonra tekrar dondurulmaz", kanatlı ürünlerinde ise "Pişirme sırasında merkezi sıcaklık en az 72 °C'ye ulaşmalıdır" ikazının bulunması zorunlu kılınıyor.
Gıda kalitesini doğrudan etkileyen katkı maddelerine yönelik de sıkı tedbirler getiriliyor. Sucuk, pastırma, kavurma ve jambon gibi işlenmiş ürünlerde soya, nişasta ve protein tozu gibi dolgu maddelerinin kullanımı engelleniyor. Özellikle kavurma ve kıyma kavurmaya hiçbir katkı maddesinin katılmasına izin verilmezken, et ürünlerinde yapay et veya tütsü aroması kullanılması ve geleneksel ürünlerde tütsüleme yapılması yasaklanıyor.
Sektöre 31 Mart 2027’ye Kadar Süre
Yürürlüğe giren yeni tebliğ ile 2019 tarihli eski düzenleme yürürlükten kaldırıldı. Gıda işletmelerine yeni standartlara uyum sağlamaları için 31 Mart 2027 tarihine kadar geçiş süresi tanındı. Bu tarihten önce piyasaya sürülen ürünler ise raf ömürlerinin sonuna kadar satılabilecek.
