Yeni genelgeyle birlikte trafik denetimlerinde tespit edilen sigortasız sürücüler için otomatik ceza uygulaması yerine inceleme süreci başlatılacak. Böylece araç sahibinin işçisi olmayan, emanet araç kullanan veya sosyal ilişkiler nedeniyle direksiyon başına geçen kişilerin doğrudan cezalandırılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
SGK’nın hayata geçirdiği yeni düzenleme, ticari araçlarda sigortasız sürücü tespitine ilişkin uygulamada önemli değişiklikler getiriyor.
Önceki uygulamada trafik denetimleri sırasında ticari araçta sigortasız olduğu belirlenen sürücülere ilişkin tutanaklar doğrudan SGK’ye gönderiliyor, Kurum ise herhangi bir ek araştırma yapmadan idari para cezası uygulayabiliyordu.
Yeni genelgeyle birlikte bu otomatik ceza sistemi değiştirildi. Trafik cezası tutanağında adı bulunan sürücü ile aracın ruhsat sahibi tüzel kişi arasında geçmişe dönük herhangi bir SGK işçi-işveren kaydı bulunmaması durumunda doğrudan ceza kesilmeyecek. Bunun yerine dosya, ayrıntılı inceleme yapılması amacıyla SGK denetmenlerine gönderilecek.
Sürücü ve işverenin ifadeleri alınacak
Yeni uygulama kapsamında SGK denetmenleri, sürücü ve işvereni ifadeye çağırarak aralarındaki ilişkiyi araştıracak. İncelemede akrabalık, arkadaşlık veya aracın emanet olarak kullanılması gibi durumlar da değerlendirilecek.
Yapılacak araştırmalar ve alınacak ifadeler sonucunda hazırlanacak denetmen raporuna göre işlem tesis edilecek. Böylece yalnızca trafik denetiminde tutulan tutanak üzerinden otomatik ceza kesilmesi yerine, kişinin gerçekten işçi olarak çalışıp çalışmadığı ortaya konulacak.
Sigortasız çalışmada hizmet günleri de yeniden düzenlendi
Genelgeyle birlikte kayıt dışı istihdamın tespit edilmesi halinde hizmet kazandırma ve kısmi süreli çalışma esaslarında da yeni kurallar belirlendi.
Aynı işyerinde sigortalının fiilen çalıştığını gösteren birden fazla bilgi ve belgenin Kuruma ulaşması durumunda, en eski tarihli tespit işe giriş tarihi olarak kabul edilecek. Aynı ay ve sonraki aylarda tespit edilen her gün için bir günlük hizmet kazandırılacak ve çalışma ilişkisi kısmi süreli olarak değerlendirilecek.
Arada herhangi bir tespit bulunmayan bir aydan sonra yapılan ilk tespit ise yeni bir işe giriş olarak kabul edilecek. Önceki çalışma ilişkisi, hizmet kazandırılan son gün itibarıyla sona erdirilecek.
Daha önce kayıt dışı istihdamla mücadele birimlerince incelenen ancak henüz ilgili servislere devredilmeyen veya sevk edilen dosyalar da yeni genelge hükümlerine göre yeniden değerlendirilecek.
Şirketlere 198 bin lirayı aşan ceza uygulanabiliyor
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102'nci maddesi kapsamında, sigortasız işçi çalıştırdığı tespit edilen işverenlere çeşitli idari para cezaları uygulanıyor.
2026 yılı için belirtilen asgari ücret tutarları üzerinden hesaplanan yaptırımlar kapsamında; işe giriş bildirgesinin verilmemesi halinde 2 asgari ücret, aynı ihlalin bir yıl içinde tekrarlanması durumunda ise her bir sigortasız işçi için 5 asgari ücret tutarında ceza uygulanabiliyor.
Diğer yaptırımlar ise şöyle sıralanıyor:
- İşe giriş bildirgesinin verilmemesi: 66 bin 60 TL.
- Bir yıl içinde tekrar edilmesi: Her bir sigortasız işçi için 198 bin 180 TL.
- Aylık prim ve hizmet belgesinde bildirim yapılmaması: Bildirilmeyen her ay için 66 bin 60 TL.
- Ücret bordrosunda işçiye yer verilmemesi: Her ay için 16 bin 515 TL.
- Yasal kayıt ve belgelerin geçersiz olması: Sigortasız çalışmanın tespit edildiği her ay için 16 bin 515 TL.
Yeni düzenlemeyle birlikte SGK'nın ticari araçlardaki sigortasız sürücü tespitlerinde daha ayrıntılı inceleme yapması, gerçek bir işçi-işveren ilişkisi bulunup bulunmadığının raporla belirlenmesi ve haksız ceza uygulamalarının önlenmesi amaçlanıyor.
