Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatında “fiili hizmet süresi zammı” olarak bilinen uygulama kapsamında, belirli meslek gruplarında çalışanlara her yıl 60 ile 180 gün arasında ilave prim günü veriliyor. Şartları sağlayan çalışanların emeklilik yaşı ise 5 yıla kadar öne çekilebiliyor.
SGK tarafından uygulanan fiili hizmet süresi zammı, çalışma koşulları nedeniyle sağlık ve yaşam açısından daha fazla risk altında bulunan sigortalıları kapsıyor.
Sistemde çalışanların yaptıkları işin niteliğine ve risk derecesine göre ilave hizmet süresi hesaplanıyor. Böylece çalışanlar, normal prim günlerinin üzerine eklenen sürelerle emeklilik açısından avantaj elde ediyor.
45 farklı meslek grubu yararlanabiliyor
Yıpranma payı uygulaması kapsamında 45 farklı meslek grubu bulunuyor. Yeraltı maden işçileri, Türk Silahlı Kuvvetleri personeli, polisler, Sahil Güvenlik çalışanları, gazeteciler, sağlık personeli ve ağır sanayi çalışanları bu kapsamda yer alan meslek grupları arasında bulunuyor.
Mesleğin risk derecesine göre her 360 günlük çalışma karşılığında 60, 90 veya 180 gün ilave hizmet süresi veriliyor.
Yeraltı maden işçileri yılda 180 gün ek hizmet süresiyle en yüksek orandan yararlanırken, askerî personel, emniyet mensupları ve bazı gazeteciler için yılda 90 güne kadar ilave süre uygulanıyor.
Sağlık çalışanları ve itfaiyeciler de yaptıkları işin kapsamına göre yılda 60 gün ilave hizmet süresi elde edebiliyor.
Radyoaktif maddelerle çalışan teknik ve sağlık personeli de ilgili mevzuatta belirlenen şartlar doğrultusunda uygulamadan faydalanabiliyor.
Emeklilik yaşı 5 yıla kadar düşebiliyor
Yıpranma payının en dikkat çeken avantajlarından biri de emeklilik yaşını öne çekmesi. Ancak kazanılan ilave prim günlerinin tamamı doğrudan emeklilik yaşından düşülmüyor.
Genel uygulamada yaş indirimi hakkından yararlanabilmek için fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki işlerde en az 3 bin 600 gün çalışma şartı aranıyor. Gerekli koşulların sağlanması halinde kazanılan ilave hizmet süresinin yarısı emeklilik yaşından indiriliyor.
Genel olarak yaş indirimi 3 yıla kadar uygulanırken, yeraltı maden işçilerinde bu süre 5 yıla kadar çıkabiliyor.
Emeklilik tarihi kişiye göre değişiyor
Yıpranma payından yararlanan çalışanların ne zaman emekli olacağı; ilk sigorta giriş tarihi, sigorta statüsü ve tabi olunan emeklilik şartlarına göre değişiklik gösteriyor.
Çalışanların bu haktan yararlanabilmesi için işverenleri tarafından SGK'ya yapılan bildirimlerde ilgili fiili hizmet süresi zammı kodlarının doğru kullanılması gerekiyor
Bu nedenle çalışanların hizmet dökümlerini kontrol etmeleri ve ilave prim günlerinin SGK kayıtlarına doğru yansıtıldığından emin olmaları önem taşıyor.
Ağır ve riskli işlerde çalışanlar için önemli bir emeklilik avantajı sunan yıpranma payı, hem prim günlerini artırıyor hem de gerekli şartların sağlanması halinde emeklilik yaşının erkene çekilmesine imkân tanıyor.