Ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulması planlanan düzenleme; 2015 sonrası doğan nesillere tütün satışının ömür boyu yasaklanmasından 2040 yılında üretimin tamamen durdurulmasına, mekan kısıtlamalarından paket standartlarına kadar radikal önlemler içeriyor.
Hazırlık sürecinde yer alan Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, taslağın detaylarını değerlendirdi.
Dünya Genelinde 7 Milyon Kayıp: "Politikaları Gözden Geçirmeliyiz"
Dünya çapında 1,2 milyar kişinin sigara kullandığını ve her yıl 7 milyar insanın tütüne bağlı sebeplerle yaşamını yitirdiğini belirten Prof. Dr. Ergüder, Türkiye’nin 2003’te DSÖ Tütün Kontrol Çerçeve Sözleşmesi'ni imzalayarak ve 2008’de kapalı alan yasağını getirerek dünyaya örnek olduğunu hatırlattı.
Ancak son yıllarda tüketim rakamlarının yeniden yükselişe geçtiğini vurgulayan Ergüder, "2012'de 91 bin ton (4,5 milyar paket) olan yıllık sigara satışı 2025 yılında 160 bin tona (8 milyar paket) ulaştı. Ülke olarak tütün politikalarımızı sil baştan ele alıp silkelenmeye ihtiyacımız var" ifadelerini kullandı.
Kadınlar ve Gençlerde İstatistik
Tütün endüstrisinin özellikle kadınları ve gençleri hedef aldığına dikkat çeken Ergüder, tablonun ciddiyetini çarpıcı verilerle gözler önüne serdi.
Son 10-15 yıllık periyotta kadınlarda sigara kullanımının %40-50 oranında arttığını vurgulayan Ergüder, 15-24 yaş aralığındaki genç kadın grubunda ise tütün ürünü kullanım oranının %90’ın üzerine çıktığını açıkladı.
Türkiye'de adeta bir kanser salgını yaşandığını belirten Ergüder, her yıl yaklaşık 35 bin kişinin tamamen önlenebilir bir sebep olan sigara kullanımına bağlı akciğer kanseri nedeniyle yaşamını kaybettiğini ifade etti.
Yeni Kanun Taslağında Öne Çıkan Radikal Maddeler
Sağlık Bakanlığının yaklaşık bir yıldır üzerinde çalıştığı teklifte yer alan ana başlıklar şöyle:
2015 Sonrasına Ömür Boyu Yasak
1 Ocak 2015 ve sonrasında doğan bireylere, hayatları boyunca tütün ürünü satışı, kullanımı ve içimi tamamen yasaklanacak.
2040’ta Üretim ve Satış Sıfırlanacak
2040 yılı itibarıyla Türkiye’de tütün ürünlerinin üretimi ve ticareti tamamen sonlandırılacak.
Restoranların Açık Alanlarına da Yasak
Lokantaların sadece kapalı değil, açık alanlarında da sigara tüketimi kökten engellenecek.
Görünmez Sigara Alanları
Parklar, bahçeler ve kamu binalarının açık alanlarında, çocukların ve gençlerin göremeyeceği şekilde kapalı/özel sigara içme alanları kurulacak.
Slim (İnce) Sigaralar Kaldırılıyor
Kadınları hedef alan ince sigaralar piyasadan silinecek, tamamen standart tek tip paket uygulamasına geçilecek.
Paketlere "Sağlık Vergisi"
Sigara paketlerine eklenecek yeni sağlık vergisiyle elde edilen gelir, koruyucu sağlık hizmetlerine aktarılacak.
18 Yaş Altına Dijital Engel
Kredi kartı ve kimlik doğrulama sistemleri entegre edilerek 18 yaşından küçüklerin sigara satın alması imkansız hale getirilecek.
Toplumdan Yüzde 90’ın Üzerinde Tam Destek
Prof. Dr. Toker Ergüder, Yeşilay tarafından 7 bin kişiyle gerçekleştirilen saha araştırmasının sonuçlarını da paylaştı.
Yeni tütün düzenlemesine toplum geneline yansıyan desteğin %90’ın üzerinde olduğunu belirten Ergüder, sigara kullanan bireylerin dahi bu kanun taslağına %60 oranında destek verdiğini altını çizerek ekledi.
